Εντοπίστηκε η μεγαλύτερη και θεαματικότερη σούπερ νόβα

Η μεγαλύτερη και πιο θεαματική έκρηξη άστρου που έχει γίνει ποτέ αντιληπτή, αποτελεί πιθανότατα μια σπάνια περίπτωση βίαιου θανάτου άστρου, που δεν αφήνει πίσω του μια μαύρη τρύπα ή ένα άστρο νετρονίων, σύμφωνα με τους αστρονόμους.

Το άστρο που εξερράγη, εκτιμάται ότι είχε μάζα τουλάχιστον 200 φορές μεγαλύτερη από τον ήλιο μας και, με την έκρηξή του, διέσπειρε στο διάστημα διάφορα υλικά (ραδιενεργό νικέλιο, άνθρακα, πυρίτιο κ.α.) με μάζα συνολικά όσο 50 ήλιοι, τα οποία με τη σειρά τους κάποια μέρα θα γεννήσουν νέα άστρα. Η ασυνήθιστη έκρηξη, με την κωδική ονομασία SN 2007bi, διήρκεσε επί μήνες (όχι για εβδομάδες όπως συμβαίνει συνήθως με τις σούπερνόβα) και φαίνεται να είναι μια σπάνια έκρηξη "ασταθούς" σούπερνόβα, η οποία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αστροφυσικών, συμβαίνει σε τεράστια άστρα που έχουν μάζα τουλάχιστον 140 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του ήλιου μας. Τα άστρα με μάζα πάνω από 100 ήλιους όπως ο δικός μας, είναι εξαιρετικά σπάνια. Η ιδιομορφία της συγκεκριμένης έκρηξης σουπερνόβα είναι πως, αντίθετα από ό,τι συμβαίνει συνήθως, δεν άφησε πίσω της ούτε μια μαύρη τρύπα, ούτε κάποιο πυκνό "αστρικό πτώμα", με την μορφή ενός άστρου νετρονίων. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η έκρηξη ήταν τόσο ισχυρή (40 φορές πιο φωτεινή από μια τυπική σουπερνόβα), που εξαφάνισε τελείως το άστρο, χωρίς να αφήσει το παραμικρό υπόλειμμα πίσω του. Η έκρηξη εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 2007 σε ένα μακρινό νάνο-γαλαξία από εικόνες που πήρε ένα ρομποτικό τηλεσκόπιο του αστεροσκοπείου Πάλομαρ του πανεπιστημίου Caltech στην Καλιφόρνια. Η μελέτη του φαινόμενου έγινε από τον αστροφυσικό Πίτερ Νιούτζεντ του Εθνικού Εργαστηρίου Λόρενς Λίβερμορ των ΗΠΑ και τον καθηγητή αστρονομίας Άλεξ Φιλιπένκο του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας-Μπέρκλεϊ, και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Nature". Τα πιο ισχυρά τηλεσκόπια του πλανήτη είχαν τον χρόνο να μελετήσουν την έκρηξη και να επιβεβαιώσουν ότι δεν έμοιαζε με καμία άλλη μέχρι σήμερα. Τα τεράστια άστρα συνήθως πεθαίνουν, όταν ξεμένουν πια από υλικό για την πυρηνική σύντηξή τους, καθώς απομένει μόνο ο αδρανής πυρήνας τους από σίδηρο. Αυτό σημαίνει ότι το άστρο δεν παράγει πλέον μια συνεχή εκροή φωτονίων, τα οποία, σε ένα ζωντανό άστρο, δημιουργούν πίεση προς τα έξω, αντισταθμίζοντας την πίεση της βαρύτητας προς τα μέσα, εμποδίζοντας έτσι το άστρο να συνθλιβεί. Όμως όταν πια δεν υπάρχει η ροή των φωτονίων, τότε το άστρο καταρρέει προς το εσωτερικό του, δημιουργώντας μια σουπερνόβα, η έκρηξη της οποίας αφήνει πίσω της μια μαύρη τρύπα ή ένα άστρο νετρονίων. Σε μερικές όμως περιπτώσεις, στα πιο μεγάλα άστρα, οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι οι πυρήνες τους γίνονται γρήγορα τόσο καυτοί, που τα φωτόνια τους αρχίζουν να διασπώνται σε ηλεκτρόνια και ποζιτρόνια (αντι-ηλεκτρόνια;). Αυτή η διάσπαση έχει ως αποτέλεσμα μια αστάθεια ανάμεσα στην θερμοκρασία του άστρου και στην πίεσή του, με τελική συνέπεια μια τρομακτική έκρηξη που οδηγεί το άστρο στην πλήρη εξαφάνισή του, χωρίς το παραμικρό ίχνος πίσω του, εκτός από ένα νέφος αερίων που παραμένει ορατό για ένα χρονικό διάστημα. "Ασταθείς" σουπερνόβα αυτού του είδους είχαν προβλεφθεί θεωρητικά εδώ και περίπου 30 χρόνια, όμως μέχρι σήμερα δεν είχαν βρεθεί πειστικές ενδείξεις που να επιβεβαιώνουν το φαινόμενο. Η νέα έκρηξη όμως φαίνεται, για πρώτη φορά, να δικαιώνει τη θεωρία των αστροφυσικών, κάτι που πάντως χρειάζεται επιβεβαίωση. Οι "ασταθείς" σουπερνόβα θεωρούνται ότι ήσαν συχνότερες στο πρώιμο σύμπαν, όταν πιστεύεται ότι υπήρχαν άστρα-τιτάνες με μάζες πολλές εκατοντάδες φορές μεγαλύτερες από του ήλιου μας. Κάθε φορά που ένα τέτοιο μεγα-άστρο εκρήγνυτο, τεράστιες ποσότητες υλικών διασκορπίζονταν στο σύμπαν, οδηγώντας στη δημιουργία άλλων άστρων.



Link: Για την πρωτότυπη επιστημονική εργασία (με συνδρομή) στη διεύθυνση: http://www.nature.com/nature/journal/v462/n7273/abs/nature08579.html



Και http://www.nature.com/nature/journal/v462/n7273/full/462579a.html

Η βροχή των λεοντιδών

Για μια ακόμη χρονιά, απόψε τα ξημερώματα της Τρίτης προς Τετάρτη, οι… ξενύχτηδες -και στην Ελλάδα- θα έχουν την τύχη να δουν την μαζική πτώση εκατοντάδων διαττόντων αστέρων, ένα φαινόμενο που ονομάζεται "Βροχή των Λεοντιδών" και θα είναι ορατό από τη Γη, αρκεί ο ουρανός να μην είναι συννεφιασμένος.





Η "Βροχή των Λεοντιδών" έχει ονομαστεί έτσι, επειδή τα μετέωρα που πέφτουν στη Γη, φαίνεται να προέρχονται από την κατεύθυνση του βόρειου αστερισμού του Λέοντα. Οφείλονται στα σωματίδια σκόνης που δημιουργεί ένας κομήτης, ο Τέμπλ-Τατλ, ο οποίος αφήνει πίσω του "ουρές" σκόνης, καθώς περνά από το εσωτερικό του ηλιακού τμήματος κάθε 33 χρόνια. Φέτος η Γη περνά μέσα από δύο τέτοια κατάλοιπα σκόνης, που ο κομήτης άφησε πίσω του το 1466 και το 1533, σύμφωνα με το επιστημονικό περιοδικό "Νιού Σάιεντιστ".



Τα σωματίδια αυτά εισέρχονται στην ατμόσφαιρά του πλανήτη μας συνήθως με ρυθμό 40 έως 70 αντικειμένων την ώρα, ενώ μερικές φορές ο ρυθμός μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερος και να φθάσει τα 300 μετέωρα, σύμφωνα με τη NASA. Στην Ευρώπη (και την Ελλάδα), εκτιμάται ότι η καλύτερη ώρα παρατήρησης θα είναι περίπου μετά τις 2 τα ξημερώματα απόψε.



Η Γη, καθώς περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο, συναντά το Νοέμβριο κάθε χρόνου το σύννεφο των σωματιδίων του κομήτη Τεμπλ-Τετλ και το διασχίζει με ταχύτητα πολλών χιλιάδων χιλιομέτρων την ώρα. Τα σωματίδια σκόνης, με μέσο βάρος ενός γραμμαρίου, προσκρούουν στα ανώτερα στρώματα της γήινης ατμόσφαιρας σε ύψος περίπου 100 χιλιομέτρων και καίγονται. Η ανάφλεξη αυτή σχηματίζει μια φωτεινή σφαίρα μήκους δύο έως τριών μέτρων που είναι ορατή από τη Γη.



Οι "βροχές" μετεώρων είναι θεαματικές, όμως προκαλούν πονοκέφαλο στους επιστήμονες, επειδή μπορούν να προκαλέσουν ζημιές σε διαστημικά σκάφη και δορυφόρους, καθώς μπορούν να ταξιδεύουν με ταχύτητα μέχρι και 260.000 χλμ. την ώρα.



ΠΗΓΗ: NOOZ.gr

Τέλος εποχής για τα διαστημικά λεωφορεία

Στις 16 Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί η επόμενη αποστολή διαστημικου οχήματος στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (International Space Station),

όπως ανακοίνωσε η αμερικανική διαστημική υπηρεσία NASA. Συγκεκριμένα, το διαστημικό όχημα "Ατλαντίς" θα πραγματοποιήσει την 31η αποστολή του, η οποία θα διαρκέσει 11 ημέρες. Ωστόσο, συχνά η κακοκαιρία επηρεάζει την εκτόξευση ενός διαστημικού οχήματος από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ, ενώ ο γηραιός στόλος διαστημικών οχημάτων έχει υποστεί πολλές φορές τα τελευταία χρόνια μηχανικές βλάβες που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των οχημάτων και οδηγούν σε καθυστερήσεις στην εκτόξευσή τους. Η NASA σχεδιάζει να αποσύρει τα τρία διαστημικά της οχήματα μέχρι το τέλος του 2010.

Κινέζικη μαύρη τρύπα τσέπης

Μια ηλεκτρομαγνητική "μαύρη τρύπα τσέπης",

διαμέτρου μόλις 22 εκατοστών,που ρουφά το γύρω της φως και το μετατρέπει σε θερμότητα δημιούργησαν πάνω στη Γη Κινέζοι επιστήμονες. Η συσκευή, προς το παρόν, λειτουργεί σε συχνότητες μικροκυμάτων, δηλαδή μόνο με αόρατο φως, ωστόσο, μπορεί σύντομα να επεκταθεί έτσι ώστε να παγιδεύει και το ορατό φως, κάτι που θα οδηγούσε πιθανώς σε ένα νέο τρόπο αξιοποίησης της ηλιακής ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρισμού.

Η NASA με τα μάτια του Γαλιλαίου

Τετρακόσια χρόνια μετά την καταδίκη του Γαλιλαίου από την Καθολική Εκκλησία...

ως αιρετικού (επειδή επέμεινε πως η Γη γυρίζει γύρω από τον ήλιο) και παρά την αποκατάσταση του επιστήμονα από τον Πάπα, το 1992, το Βατικανό εξακολουθεί να κρατάει κλειστή την υπόθεση, που θεωρήθηκε ως παράδειγμα σύγκρουσης της εξουσίας με την ελευθερία της σκέψης και ειδικά με την επιστήμη. Οι ηλιακές κηλίδες που παρατήρησε ο Γαλιλαίος με το τηλεσκόπιό του, φαίνεται πως ήταν ηλιακές εκρήξεις, όπως αυτές που έστειλαν δύο διαστημόπλοια της NASA, τα οποία παρέμειναν σε τροχιά για 30 ώρες και κατέγραψαν ότι συνέβαινε και στις δύο όψεις ήλιου.

Υπάρχει νερό στη Σελήνη;

Μια σπουδαία και καινοτόμος αποστολή της NASA...

ολοκληρώθηκε με απόλυτη επιτυχία βάσει άρτιου σχεδίου και καλού προγραμματισμού και το μη επανδρωμένο διαστημικό σκάφος "LCRΟSS" προσέκρουσε στην επιφάνεια της Σελήνης σε μια προσπάθεια να διαπιστωθεί αν υπάρχει νερό ή πάγος στο σεληνιακό υπέδαφος και να γίνουν σχετικές αναλύσεις.

Διεθνές συνέδριο για το τηλεσκόπιο Νετρίνο

Διεθνές συνέδριο για το «Τηλεσκόπιο Νετρίνο Πολύ Μεγάλων Διαστάσεων στη Μεσόγειο»

 διοργανώνεται από 13 έως 15 Οκτωβρίου 2009 στο Ίδρυμα Ευγενίδου.



To θέμα του Συνεδρίου είναι η Φυσική και η Τεχνολογία των Τηλεσκοπίων νετρίνο πολύ μεγάλων διαστάσεων. Συμμετέχουν επιστήμονες -από όλο τον κόσμο-, που θεωρούν ότι η τηλεσκοπία νετρίνο, δηλαδή τηλεσκοπία με νετρίνο αντί για την γνωστή σε όλους τηλεσκοπία με φωτόνια (οπτική τηλεσκοπία, ραδιοτηλεσκοπία κ.λπ.), θα ανοίξει ένα νέο παράθυρο στο Σύμπαν. Συμμετέχουν επίσης εκπρόσωποι από τις επιχειρήσεις που παράγουν τον εξοπλισμό για τη νέα αυτή τηλεσκοπία.

Επειδή τα τηλεσκόπια νετρίνο πολύ μεγάλων διαστάσεων εγκαθίστανται σε μεγάλα υποβρύχια βάθη ή κάτω από τον πάγο της Ανταρκτικής το Συνέδριο VLVNT προσελκύει επίσης ερευνητές από τις επιστήμες της θάλασσας και ειδικούς σε θέματα υποβρύχιας τεχνολογίας.

Η υποβρύχια γεωγραφία ανοικτά της Πύλου (μεγάλα βάθη πολύ κοντά στην ακτή) προσφέρει ένα μοναδικό χώρο φιλοξενίας του τηλεσκοπίου νετρίνο στη Μεσόγειο και η χώρα μας διεκδικεί την εγκατάσταση εκεί αυτής της ερευνητικής υποδομής παγκόσμιας εμβέλειας .

Περισσότερες φωτογραφίες αλλά και υλικό σχετικά με το τηλεσκόπιο νετρίνο στην Πύλο μπορείτε να αντλήσετε από τη δικτυακή πύλη http://www.nestor.noa.gr/

Ένας αγγελιοφόρος του σύμπαντος

Σε μία πρωτότυπη όσο και ενδιαφέρουσα διάλεξη με τίτλο: «Νετρίνο: Ένας Παράδοξος Αγγελιοφόρος του Σύμπαντος», με εισηγητή τον καθηγητή κύριο Γιώργο Γραμματικάκη,

προσκαλούν το κοινό, το Ίδρυμα Ευγενίδου και η Οργανωτική Επιτροπή του Διεθνούς Συνεδρίου για το "Τηλεσκόπιο Νετρίνο Πολύ Μεγάλων Διαστάσεων στη Μεσόγειο". Η διάλεξη θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009, και ώρα 20:00 στο Αμφιθέατρο του Ιδρύματος Ευγενίδου (Λεωφ. Συγγρού 387, Παλαιό Φάληρο).



Με τρόπο μοναδικό, ο καθηγητής κος Γιώργος Γραμματικάκης, θα «αιχμαλωτίζει» το κοινό του, αναφερόμενος στις προοπτικές της Τηλεσκοπίας Νετρίνο, η οποία σηματοδοτεί άλλωστε την απαρχή μιας καινούργιας εποχής στην Αστρονομία.

Οι παραβρισκόμενοι θα έχουν την ευκαιρία να ενημερωθούν για τα νετρίνα, τα πιο παράδοξα σωματίδια που υπάρχουν, σωματίδια που ξεκινούν από τον Ήλιο αλλά και τις εσχατιές του Σύμπαντος και φθάνουν στη Γη από όλες τις κατευθύνσεις, χωρίς τίποτα να τα σταματά αφού διαπερνούν όσους πλανήτες, άστρα ή νεφελώματα συναντήσουν στον δρόμο τους και διασχίζουν απέραντες κοσμικές αποστάσεις χωρίς πρακτικά να το αισθανθούν. Ταυτόχρονα , κατανοώντας ότι η αλληλεπίδραση τους με την ύλη είναι πολύ σπάνια και άρα η ανίχνευσή τους γίνεται έργο δύσκολο, το κοινό θα ενημερωθεί για ένα ιδιαιτέρως φιλόδοξο σχέδιο, στην προβλεπόμενη εγκατάσταση δηλαδή ενός τέτοιου τηλεσκοπίου στο πιο βαθύ σημείο της Μεσογείου, ανοικτά της Πύλου.

Η εκδήλωση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Διεθνούς Συνεδρίου "Τηλεσκόπιο Νετρίνο Πολύ Μεγάλων Διαστάσεων στη Μεσόγειο", που τις ίδιες ημέρες φιλοξενείται στο Ίδρυμα Ευγενίδου.

Στόχος της διάλεξης του κυρίου Γραμματικάκη «Νετρίνο: Ένας Παράδοξος Αγγελιοφόρος του Σύμπαντος», είναι να κάνει γνωστό στο ευρύ κοινό με τρόπο απλό και κατανοητό και ταυτόχρονα έγκυρο και επιστημονικό τα αποτελέσματα της τρέχουσας επιστημονικής έρευνας σε αυτό το πεδίο. Και βέβαια η μοναδική ικανότητα λόγου του καθηγητή κυρίου Γιώργου Γραμματικάκη υπόσχεται από μόνη της μία εκδήλωση μοναδική!

Η είσοδος για το κοινό θα είναι ελεύθερη, με δελτία προτεραιότητας που θα αρχίσουν να διανέμονται, στο Ίδρυμα Ευγενίδου, μιάμιση ώρα πριν την έναρξη της Διάλεξης.

Το πιο κρύο μέρος στο ηλιακό μας σύστημα

Οι αστρονόμοι ανακάλυψαν ότι η πιο κρύα περιοχή του ηλιακού μας συστήματος...

η οποία βρίσκεται πιο κοντά από ότι μπορούσαμε να φανταστούμε. Το νέο διαστημικό σκάφος Lunar Reconnaissance Orbiter (LCO), που δημιουργεί τον πρώτο πλήρη χάρτη θερμοκρασιών του δορυφόρου της Γης, ανακάλυψε ήδη ότι στο νότιο πόλο της Σελήνης, μέσα σε κρατήρες που ποτέ δεν τις βλέπει ο ήλιος, η θερμοκρασία είναι πιο χαμηλή και από τον μακρινό Πλούτωνα. Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες που μετρήθηκαν στη Σελήνη, είναι 397 βαθμοί Φαρενάιτ (περίπου 203 βαθμοί Κελσίου) κάτω από το μηδέν. Ο Πλούτων είναι τουλάχιστον ένα βαθμό πιο ζεστός, αν και απέχει 40 φορές περισσότερο από τον ήλιο.

Το Hubble φωτογραφίζει το σύμπαν

Φωτογραφίες από το επισκευασμένο διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble

έδωσε την Τετάρτη στη δημοσιότητα η NASA. Πρόκειται για τις μέχρι στιγμής πιο όμορφες και πιο ακριβείς φωτογραφίες στην 19χρονη ιστορία του τηλεσκοπίου. Οι δέκα νέες φωτογραφίες δείχνουν γαλαξίες και νεφελώματα, ενώ μία από αυτές εικονίζει έναν σχηματισμό σαν αέρινη κόκκινη πεταλούδα. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα νεφέλωμα, με τα "φτερά" να αποτελούν νέφη αερίων.

Τα ίδια κοσμικά φαινόμενα έχουν φωτογραφηθεί ξανά από το Hubble ωστόσο όχι με τόσες λεπτομέρεις. Για παράδειγμα, οι πτυχώσεις αερίων που μοιάζουν με φτερά στο νεφέλωμα δεν είχαν γίνει ορατές σε προηγούμενες φωτογραφίες.

Ο επικεφαλής ερευνητής στο πρόγραμμα του τηλεσκοπίου Hubble Ντέιβ Λεκρόν, αναφέρει ότι η λάμψη που εμφανίζεται στις φωτογραφίες είναι θερμά αέρια και σκόνη από τα αστέρια.

Ο ίδιος θεωρεί ότι οι φωτογραφίες δεν έχουν μόνο επιστημονική αξία, αλλά ότι μπορούν να αποτελέσουν αισθητικά και πνευματικά ερεθίσματα. "Αυτό που βλέπω είναι το μεγαλείο της δημιουργίας, ανεξάρτητα πώς αυτή προέκυψε" δηλώνει.

Σημειώνεται ότι πρόσφατα το Hubble υπεβλήθη στην πέμπτη κατά σειρά στη 19χρονη ιστορία του επισκευή. Η τελευταία επισκευή που στοίχισε δισεκατομμύρια δολάρια, περιελάμβανε την εγκατάσταση δύο νέων καμερών, επιστημονικών οργάνων και αντικατάσταση φθαρμένων εξαρτημάτων. Σύμφωνα με το AP, το επόμενο βήμα της ομάδας του τηλεσκοπίου θα είναι να απαθανατίσει εξαιρετικά μακρινά σημεία του σύμπαντος και θα μας δώσει φωτογραφίες από την περίοδο αμέσως μετά τη "Μεγάλη Έκρηξη".

ΑΡΧΑΙΑ ΛΙΜΝΗ ΣΤΟΝ ΑΡΗ

                                                                          Πηγή: NASA



Τις πρώτες ενδείξεις ότι ο άρης είχε μία τουλάχιστον λίμνη κατά το μακρινό παρελθόν, περίπου πριν από 3,4 δισεκατομμύρια χρόνια, εντόπισαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο. Η αρχία λίμηνη θα πρέπει να είχε έκταση 80 τετραγωνικά μίλια και βάθος σχεδόν 450 μέτρα. "Η ύπαρξή της πιστοποιείται από την πρώτη αναμφισβήτητη απόδειξη ακτογραμμών στην επιφάνεια του Άρη", αναφέρει ο Γκαετάνο Ντι Ακίλε, βασικός συντάκτης της σχετικής μελέτης που δημοσίευσαν οι επιστήμονες.